Terwijl de leiders van de belangrijke westerse landen zich deze week verzamelden in Huis ten Bosch, is het goed om ook eens stil te staan bij een kopie van ons koninklijk paleis in Japan.
Dankzij het recente bezoek van Laura Kok aan het naar Huis ten Bosch genoemde themapark bij Nagasaki, zijn drie generaties Nederlandse kunstenaars op die plek verenigd. Het park ontstond na een bezoek van de Japanse zakenman Yoshikuni Kamichika aan Nederland in de jaren tachtig. Hij was zo onder de indruk van wat hij hier zag, dat hij besloot enkele opvallende Nederlandse gebouwen te kopiëren langs de baai van Omura.
De historische banden tussen beide landen gaan ver terug: de Portugezen kregen vanwege hun bekeringsdrang geen poot aan de grond in het Japanse keizerrijk. De Hollanders gingen pragmatischer te werk, in het Verre Oosten waren ze in de eerste plaats koopman en legden ze hun innerlijke protestantse predikant het zwijgen op. In 1600 arriveerde het Nederlandse fregat ‘De Liefde’ voor de kust van het eiland Kyushu. Het was twee jaar daarvoor uit Rotterdam vertrokken in gezelschap van vier andere schepen, die de overtocht niet hadden gehaald. Dat laatste gold eveneens voor maar liefst 85 van de 110 bemanningsleden van ‘De Liefde’. De Hollanders slaagden erin het vertrouwen te winnen van de Japanners. Vanaf het eiland Desjima dreven ze handel en wisselden ze kennis uit met de lokale bevolking. Die vruchtbare handelsbetrekkingen tussen Nederland en Japan hebben zeker zo’n twee eeuwen geduurd.
In de stad die Kamichika in de jaren tachtig uit de grond stampte, verrezen onder meer het stadhuis van Gouda, Huis ten Bosch en enkele Amsterdamse grachtenpanden op een steenworp afstand van elkaar. De Japanse versie van de Utrechtse Dom werd vanwege het frequente vliegverkeer tien meter minder hoog dan de originele toren. In de Japanse Domtoren kun je wel met de lift naar boven. Omdat koningin Beatrix geen toestemming gaf voor het kopiëren van de binnenkant van haar paleis, moest Kamichika op zoek naar een alternatief. Kunstenaar Rob Scholte (1957) bleek de ideale kandidaat te zijn voor deze megaklus.
Met een heel team van assistenten werkte Scholte vier jaar lang aan een kolossale wandschildering die hij ‘Après nous le déluge’ (‘Na ons de zondvloed’) noemde. De wandschildering is opgezet als een hiphop-collage die is samengesteld uit beeldfragmenten van schilderijen van Salomon van Ruysdael en Nicolaas Maes, knipsels van beursberichten uit de International Herald Tribune, sanitairfolders en reclamefoto’s voor modelbouwschepen. ‘Après nous le déluge’ toont de gemeenschappelijke Nederlands-Japanse geschiedenis vanaf de ontdekkingsreizen via de periode van het kolonialisme tot aan de atoombom die Nagasaki trof. Helikopters vliegen op postmoderne wijze tussen historische zeilschepen door. Bovenin de koepel schilderde Scholte met zijn team een hemel gevuld met sterrenbeelden en mythologische figuren, daaronder liet hij een ingenieuze mozaïekvloer neerleggen. In 1992 werd het park geopend door de Nederlandse prins Constantijn en de Japanse prins Mikasa die in de stromende regen een lint doorknipten.
Meer dan dertig jaar later reisde beeldhouwer Laura Kok met haar partner Koen Rijnsent (die de foto’s maakte) naar Japan. Laura bewerkte een montant (onderdeel van een kerkvenster) die op tachtig meter hoogte van de Domtoren heeft gezeten en die onlangs tijdens de restauratie is verwijderd. In die steen hakte ze een afbeelding van zowel de Domtoren als van Nijntje. Dick Bruna’s (1927 – 2017) aaibare konijn is ongekend populair in Japan. Miffy, zoals Nijntje hier wordt genoemd, kreeg zelfs een eigen afdeling in het themapark.
Laura en Koen namen hun 41 kilo wegende kunstwerk als handbagage mee in het vliegtuig. Daarna vervolgden ze hun route in een verstevigde fietskar waarmee ze naar het themapark reden. Op 24 maart overhandigde de Utrechtse kunstenaar haar beeld aan directeur Kotaro Takamura, die het themapark na een periode van faillissement weer nieuw leven heeft ingeblazen. Laura’s beeld krijgt een ereplaats in het park.
Uiteraard was Laura nieuwsgierig naar de staat waarin de wandschildering van Rob Scholte zich bevond na de onduidelijke overgangsperiode. De enige zichtbare verandering is dat de vier door Harald Vlugt ontworpen verkeerslichten, die fungeerden als alternatieve kroonluchters om niet opgehelderde redenen zijn verwijderd. ‘Verder ziet de wandschildering er goed onderhouden uit,’ aldus de Utrechtse kunstenaar die na Japan doorkruist te hebben inmiddels weer thuis is.
