‘Don’t cross the Milli Vanilli line,’ luidt het advies voor het gebruik van ChatGPT bij het schrijven van teksten. De naam van het popduo Milli Vanilli werd spreekwoordelijk. Fab(rice) Morvan, een van de hoofdrolspelers in het muzikale drama uit de jaren negentig zegt terugblikkend: ‘Leugens schieten met een lift omhoog. De waarheid neemt de trap, maar komt uiteindelijk ook boven.’
De verschijning van de documentaire Milli Vanilli en de daarop gebaseerde film Girl You Know It’s True (te zien bij diverse streamingsdiensten) brengt een van de merkwaardigste episodes uit de geschiedenis van de popmuziek in herinnering. Fab Morvan en Rob Pilatus ontvingen als het succesvolle duo Milli Vanilli in februari 1990 een Grammy Award voor hun debuutalbum. Nog in datzelfde jaar moesten ze die prestigieuze muziekprijs weer inleveren omdat ze hun vocalen niet zelf hadden ingezongen. Ze werden door pers en publiek uitgekotst, teleurgestelde fans ontvingen een schadevergoeding.
Morvan en Pilatus reageerden totaal verschillend op deze publieke ontmaskering. Rob Pilatus, opgevoed door Duitse pleegouders en door leeftijdsgenoten gepest om zijn huidskleur, raakte verblind door het onverwachte succes. Toen de aandacht en de roem net zo plotseling verdwenen, sloeg de bodem onder zijn bestaan weg.
Een paar jaar later kwam de in Parijs geboren Morvan zijn oude vriend tegen in Los Angeles, zo vertelt hij in een aangrijpend deel van de documentaire: ‘Rob was een schim geworden van wie hij was. Hij verbleef met andere verslaafden in een vervuild pand.’ Na enkele halfslachtige afkickpogingen overleed Pilatus in 1998 in München. Zijn lichaam werd gevonden door Ingrid Segieth, vriendin en assistent van de Duitse topproducer Frank Farian (die haar liefkozend Milli noemde). Het getuigenis van Segieth in de documentaire komt nogal onoprecht over, met neptranen als duikend dieptepunt.
De twee jonge zangers, rappers en breakdancers beschouwden Frank Farian aanvankelijk als een godheid. Toen ze werden uitgenodigd in zijn studio keken ze hun ogen uit naar de gouden platen die zijn kantoorwanden sierden. Dat Farian zijn faam te danken had aan de groep Boney M. had een waarschuwing moeten zijn. Die groep bestond uit drie playbackende zangeressen en de zich spastisch voortbewegende danser Bobby Farrell. De stemmen die je hoort op liedjes als ‘Rasputin’, ‘Rivers of Babylon’ en ‘Ma Baker’ zijn vrijwel allemaal van Farian zelf. Toen vriendin Ingrid op de proppen kwam met twee aantrekkelijke, goed geklede jongens die hun lange haren als kralenkettingen om zich heen zwiepten, zag hij opnieuw mogelijkheden. Farian overhandigde hen 20.000 DM in contanten en bood Morvan en Pilatus na een feestelijk glas champagne een contract aan dat ze in een roes ondertekenden.
Farian vond hun stemgeluid echter niet overtuigend en hun Franse en Duitse accenten te nadrukkelijk. In het diepste geheim stelde hij een team samen dat in de nachtelijke uurtjes het nummer ‘Girl You Know It’s True’ inspeelde, inzong en van rapteksten voorzag: soulvocalisten Charles Shaw, John Davis, Brad Howell en de zingende achtergrondzussen Jody en en Linda Rocco. Ook zij moesten na het ontvangen van een voorschot een contract ondertekenen: ‘Vertel niemand dat je aan dit lied hebt meegewerkt.’
Geen mens, zelfs Frank Farian niet, had verwacht dat het nummer in heel Europa bovenin de hitlijsten terecht zou komen. Vanaf dat moment was er geen weg meer terug. In allerijl werden nieuwe nummers geschreven en zette het team op dezelfde wijze een volledig album in elkaar. Ook dat leverde grote hits op als: ‘Baby, Don’t Forget My Number’ en ‘Blame It On The Rain’. Fab en Rob waren niet van het scherm te slaan. Ze stonden wekelijks in de muziekbladen en hun beeltenis domineerde de wanden van vele meisjesslaapkamers. Wereldwijd verkochten ze dertig miljoen singles en zeven miljoen albums.
Managers en platenmaatschappijen sprongen verbazingwekkend roekeloos om met hun geheim, zeker nadat de eerste twijfels hardop werden geuit: ‘Hoe kunnen twee jongens die de Engelse taal zo slecht beheersen zo accentloos zingen?’ vroeg een MTV-producer zich in 1989 af. Tijdens een optreden in Bristol (Connecticut) haperde de techniek en werd dezelfde zangregel telkens opnieuw afgespeeld. Dergelijke incidenten weerhielden platenmaatschappij Arista er niet van om Milli Vanilli in te zenden als kandidaat voor een Grammy-nominatie, de belangrijkste muziekprijs.
Het duo werd niet alleen genomineerd, maar op 21 februari 1990 ook daadwerkelijk uitgeroepen tot ‘Best New Artists’. De jongens hadden nog geluk dat ze die avond, bij wijze van uitzondering, niet live hoefden te zingen. Met een Grammy op zak probeerden de twee Frank Farian onder druk te zetten: ‘Als we op ons volgende album niet zelf mogen zingen, maken we je bedrog bekend.’ Het naïeve duo had echter buiten het calculerende brein van de ervaren muziekbaas gerekend. Farian was hen voor en wierp zijn twee goudhaantjes meedogenloos voor de bus: ‘Ze hebben geen noot zelf gezongen!’ Ook de Amerikaanse platenmaatschappij trok de handen af van Morvan en Pilatus en deed alsof hun album nooit had bestaan. De twee dachten dat ze door het organiseren van een persconferentie de ergste schade konden verhelpen, maar kregen daar een ongenuanceerde woedelawine over zich heen.
Hoe gaat het vijfendertig jaar later met Fab Morvan? Hoe kijkt hij terug op dit uit de hand gelopen avontuur? Hij is bereid om daarover te praten, maar liever deelt hij de lessen die het leven hem geleerd heeft.
Bent u tevreden over de documentaire en de film?
Vrijwel alle betrokkenen komen aan het woord in de documentaire. Als kijker krijg je zo een goed beeld van wat er is gebeurd. De film is voor een deel fictie. Voor mij was het lastig en confronterend om daarnaar te kijken.
Is het verhaal van Milli Vanilli typerend voor het functioneren van de muziekindustrie?
Ik denk dat het tegenwoordig nog erger is dan toen. Na ons kreeg je een hele reeks populaire boy- en girlbands die rechtstreeks uit de breinen van de platenbazen waren ontsproten. De muziekindustrie zoekt passende gezichten voor het uitvoeren van voorgekookte muziek. Alles draait om de verpakking. Onbevangen jongens en meisjes worden nog net zo uitgebuit als wij. En met de huidige opnametechnieken is nauwelijks meer na te gaan wat echt is en wat niet.
Hoe verklaart u de woedende reacties na uw ‘coming out’? In die tijd playbackte iedereen op de televisie. Bovendien waren er veel meer artiesten die hun liedjes niet zelf zongen of speelden op hun albums.
We hadden drie nummer een hits gehad in Amerika. Onze verkoopcijfers gingen ten koste van die van de concurrentie. Bovendien waren wij een makkelijk doelwit: niemand nam ons in bescherming. Iedereen trok zijn handen van ons af.
Frank Farian, die het concept Milli Vanilli bedacht, overleed anderhalf jaar geleden. Hoe kijkt u met de kennis van nu naar hem?
Farian werd in de oorlog geboren in een arm Duits gezin. Zijn liefde voor soul, blues en rock & roll bood hem een uitweg uit moeilijke omstandigheden. Als hij ergens optrad werd hij als Duitser vaak uitgelachen. Zo kwam hij op het idee om liedjes te schrijven en te zingen, maar die te laten playbacken door zwarte artiesten. Hij beschouwde zijn succes als een overwinning op zijn afkomst. Dat hij geen oog had voor het leed van de vele mensen die hij voor zijn karretje spande, is de keerzijde van zijn talent.
U bent opvallend mild over hem.
Ik heb geleerd dat woede een slechte drijfveer is die vaak als een boemerang bij je terugkeert. Ik heb besloten uit de neerwaartse spiraal van boosheid te stappen. Eerst heb ik mezelf vergeven, daarna was ik in staat om dat ook bij anderen te doen.
Wie of wat inspireert u om zo positief naar uzelf en naar anderen te kijken?
In Nederland leerde ik Tessa van der Steen kennen. Samen hebben we inmiddels vier kinderen. Tessa is gezondheidscoach. Ze oefent haar therapieën vaak op mij uit, met goede resultaten. Dankzij haar zit ik veel beter in mijn vel. Ik bid, ik mediteer en ik respecteer mijn medemens. Ik ervaar een kracht in mijn leven die anderen soms aanduiden als God.
Hoe is het voor u om nu zelf uw liedjes te zingen?
Ik mag nu eindelijk laten zien dat ik het kan. Frank Farian gaf me, mede uit eigenbelang, toestemming om ze live uit voeren. Met mijn band ben ik net terug uit Miami, binnenkort spelen we in Brazilië, in Canada en een paar keer in Nederland.
U maakt ook beeldende kunst. Wanneer is dat begonnen?
Als kind ging tekenen me al makkelijker af dan praten. Om de ellende van Milli Vanilli van me af te zetten, werkte tekenen therapeutisch voor me. In het begin had ik nog wel de behoefte om uit te gaan, maar wist dat ik dan terug kon vallen in slecht gedrag. Daarom bleef ik liever thuis om te tekenen. Zo kwam ik op den duur met mezelf in het reine.
Morvan laat me een van zijn dagboeken zien. Tussen de geschreven teksten tekende hij zijn fantasiewerelden.
Dit dagboek gebruik ik voor het schrijven van mijn memoires. Binnenkort hoop ik mijn boek te presenteren. Zal ik de titel verklappen?
Graag!
‘You know it’s true’.
Milli Vanilli, documentaire, Luke Korem (regie), MTV Entertainment Studios, 2023
Girl You Know It’s True, speelfilm, Simon Verhoeven (regie), Sentana Film / SevenPictures, 2024
fabmilly.com
youknowitstrue.com
